Cách để bạn tiến bộ hơn 90% người còn lại trong thời kỳ AI

1. Mở đầu

Chào, lại là tôi đây. Cũng 2 tuần rồi tôi mới viết lại mấy dòng blog này. Trong suốt khoảng thời gian gần đây tôi đã trải nghiệm, học hỏi, quan sát, tiếp thu kiến thức và kinh nghiệm của người khác và rút ra được các bài học có thể khiến bạn đi nhanh hơn trong cuộc sống. Mà nhất là trong thời kỳ giao thoa công nghệ.

Vậy lý do tại sao tôi lại nói là thời kỳ giao thoa công nghệ? Lý do rất đơn giản: như bạn biết đấy, chúng ta đang trải qua các cuộc chơi công nghệ mới mang tên AI và giờ hiện tại là AI Agent, tương lai nó sẽ là AGI có thể vài năm nữa thôi, nó đang đến rất gần rồi. Có thể bạn chưa biết AGI là gì thì tôi xin định nghĩa đơn giản như sau:

Khi bạn dùng chatbot AI thông thường như: ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek, Copilot,... Và còn rất nhiều nhưng mục đích chung đều trả lời câu hỏi và có thể tự động hóa một số tác vụ đơn giản. Tuy nhiên nếu xét đến AGI thì nó còn kinh khủng hơn như sau:

AGI có thể tự tư duy, học hỏi và phân tích. Thậm chí khi tích hợp vào cơ thể vật lý (robot), nó có thể suy nghĩ và làm mọi thứ toàn diện như một con người thực thụ. Một người bình thường phải mất hàng chục năm từ khi sinh ra để học đi, học nói, học phổ thông rồi học chuyên ngành mới có thể đi làm. Trong khi đó, AGI chỉ cần một khoảng thời gian cực kỳ ngắn để đạt được năng lực tương đương mà không tốn nhiều tài nguyên.

Tôi có một số trích dẫn sau để làm rõ về AGI sắp đến trong thực tế hơn.

Để hiểu rõ hơn về viễn cảnh này, hãy xem các chuyên gia công nghệ hàng đầu thế giới nhận định như thế nào về tốc độ phát triển của AI.

Tristan Harris – Chuyên gia Đạo đức Công nghệ

Trong buổi phát sóng trên DOAC (The Diary of A CEO), ông ấy có nói rằng:

"Chúng ta chỉ còn 2 năm trước khi mọi thứ thay đổi hoàn toàn"

Vấn đề trong hiện tại là: Các quốc gia, các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang đua nhau về công nghệ mỗi ngày, thậm chí là mỗi giờ một LLM (mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT, Gemini) mới sẽ ra đời hoặc được phát hành. Nó đã giải quyết được hầu hết các việc căn bản như Lập trình, Thiết kế, Viết content, tự động hóa sản xuất Video,... rất nhiều nhưng hiện tại vẫn ở dạng sơ khai.

Ông ấy cảnh báo rằng khoảng năm 2027-2028 trước khi cuộc đua xây dựng AGI giữa các nước công nghệ chạm mốc bùng nổ, nó dẫn đến sự sụp đổ nhiều mô hình kinh tế toàn cầu.

Bạn có thể tham khảo video YouTube này: https://youtu.be/BFU1OCkhBwo?si=LPpxDDBuXtQuKUe4

Mo Gawdat – Cựu Giám đốc Kinh doanh Google

Ông ấy đưa ra nhận định rằng các mô hình (như ChatGPT, Claude) thực chất đã sở hữu Trí thông minh thô rất mạnh. Tuy nhiên, nó chưa kết nối hoàn hảo và có tính độc lập cao, và ông dự đoán rằng chỉ cần vài năm nữa (trước năm 2030), AI sẽ vượt qua trí tuệ con người gấp MỘT TỶ LẦN và cuộc chơi trên thế giới này sẽ phải thay đổi.

Video tham khảo ở đây: https://youtu.be/RwlgFC6S-OE?si=a6w7BdwBskArmTov

Tôi sẽ viết một bài phân tích sâu hơn về nhận định của Mo Gawdat nhằm tránh loãng nội dung chính của chủ đề này.

2. Vấn đề đặt ra

Vậy vấn đề đặt ra là gì? Bản thân tôi cũng là một sinh viên IT năm 4 sắp ra trường, qua quá trình quan sát thời đại, làm các dự án và tham gia các hội thảo học thuật ngoài xã hội, đánh giá dựa trên quan điểm cá nhân tôi việc lập trình ra các dự án bây giờ không phải là vấn đề nữa mà nó đang bắt đầu được dân chủ hóa (có nghĩa là ai cũng làm được) từ chị bỉm sữa, đến cô bán quần áo hay anh chạy Grab hoàn toàn làm được điều này chỉ vài dòng lệnh.

Điều đó làm cho giá trị của việc tạo các sản phẩm bây giờ rẻ như cho, rào cản công nghệ hay lập trình không phải là vấn đề nữa mà ai cũng có thể làm được. Khi đó tôi mới bắt đầu nhận ra vậy thì giá trị của bản thân mình nằm ở đâu, ngay cả chính bản thân mình là một thằng sinh viên IT mà chỉ có thể làm được những thứ như tạo Website, làm những Pet Project như vậy thôi à, đấy là còn chưa kể nó phải khác biệt gì giữa bản thân với nhiều sinh viên IT khác.

Thì tôi học được một điều từ anh Hưng – một Solution Architect Lead, Founder của AWS Study Group Việt Nam (bạn có thể xem thông tin ở đây: https://menteelogy.ybox.vn/profile/MentorNguyenGiaHung/about-me)

Phải nói là tôi phải may mắn lắm mới được có một cơ hội trao đổi nói chuyện với anh ấy, vì để được nói chuyện với anh ấy không phải dễ, một người ở trên đỉnh cao của tập đoàn công ty lớn như AWS ở Việt Nam so với một thằng sinh viên IT còn thiếu nhiều kinh nghiệm như tôi thì đúng là rất may mắn.

Những ý tôi khắc sâu lại ý anh ấy nói là:

"Không trì hoãn, càng trì hoãn thì sức mạnh AI mạnh gấp 3, 4 lần là dí sát đít"

Tôi nhận ra bản thân nhiều lúc trì hoãn trong công việc giữa nhiều thứ, bản thân ôm đồm nhiều lĩnh vực làm cùng lúc, chưa kể bản thân con người là sinh vật có cảm xúc, biết mệt, cần ăn uống và nghỉ ngơi, chơi nhởi và đặc biệt rất dễ bị cám dỗ bởi những thứ đáng lẽ không nên làm.

Tôi rút ra một phương châm cho chính mình là 10 năm làm việc học tập của người khác thì tôi nén lại cho chính tôi còn 1 năm, bạn có thể hiểu đây là kiểu tư duy chứ không phải tuyệt đối là cứ 10 năm là 1 năm, như vậy nghĩa là thay vì đi tà tà phát triển trong cuộc sống một cách từ từ thì tôi chấp nhận làm thế nào để hoàn thành sản phẩm trong thời gian ngắn hơn, làm thế nào để có được vị trí DevOps Engineer nhanh nhất có thể.

Lý do tại sao DevOps lại là đích đến quan trọng đối với tôi: tôi giải thích như sau, vì DevOps đòi hỏi phải hiểu sâu về kiến trúc hệ thống, vận hành và hạ tầng, khả năng kết nối với các phòng ban, kết nối con người - những thứ phức tạp hơn việc chỉ dùng AI để viết code đơn thuần.

Điều này tạo nên một áp lực và khiến tôi đặt mình vào trạng thái như ngày cuối cùng để sống và mỗi ngày đều làm hết mình. Tôi đã từng chia sẻ kiểu tư duy này của tôi với những người bạn ở Đại học của mình hồi năm 4, có lẽ nếu sau này họ hay ai đó đọc được sẽ thấy tôi đã từng có tư duy như này.

Nhược điểm kiểu tư duy này rất mạo hiểm nếu bạn không dám đánh đổi mọi thứ để đạt được thành tựu, một người bình thường sẽ đi làm, về với gia đình, làm việc riêng như giải trí, chưa tính sinh hoạt họ còn có thể có các mối quan hệ kết nối cộng đồng hoặc là tình yêu của họ. Nhưng nếu bạn đi theo kiểu của tôi sẽ thấy tôi chỉ cắm đầu vào mục tiêu cho đến khi đạt được nó, đó có lẽ là cái tôi cảm thấy hạnh phúc nhất trên thế giới này.

Phần này sẽ được viết một bài blog riêng về các bài học từ anh Hưng nó khá dài và cần đầu tư chỉn chu hơn là viết dưới một dạng bài chia sẻ như này.

3. Đặc điểm chung của người thành công

Qua nhiều lần tiếp xúc với nhiều người thành công:

• Thứ nhất là Sếp của tôi ở nơi tôi thực tập: một người điều hành công ty giải pháp công nghệ, anh ấy là một người sếp rất tốt chia sẻ cho bọn tôi rất nhiều bài học và kinh nghiệm khi làm thực tế và anh ấy có nói một câu là "Dù có ghi bao nhiêu keyword, phương pháp để thành công mà thiếu đi hành động thì khác nào chỉ viết trên giấy". Tôi nhận thấy rằng bản thân cũng có nhiều lần note lại các bài học hay rồi phương pháp này nọ từ nhiều người nhưng thiếu đi hành động hay bắt tay vào làm ngay dẫn đến các ý tưởng hoặc dự án bị trì trệ.
• Thứ hai là anh Hưng: như tôi nói ở trên, anh ấy nhấn mạnh rằng chỉ có hành động, dù có lên bao nhiêu ý tưởng đi nữa mà không hành động là dẫm chân tại chỗ. Điểm khác biệt giữa người thành công và thất bại là họ thường nói cái làm ngay lập tức, không có để đó hay kéo dài sang ngày mai.
• Thứ ba là những học viên học AI của tôi: anh chị ấy là những ông chủ, bà chủ sở hữu các công ty riêng và sở hữu kinh nghiệm lâu năm, các cuộc gặp gỡ làm việc của họ đều giúp họ kiếm ra tiền. Và tôi cũng rất may mắn khi có cơ hội được họ chia sẻ cho kinh nghiệm sống và làm ăn sau này. Và lại một lần nữa, họ cũng bảo rằng có những người có nhiều ý tưởng hay, rất thông minh và giỏi giang nhưng họ lại không chịu bắt tay vào làm hay không chịu hành động chỉ vì họ sợ sai, họ sợ thất bại, họ tính toán, lên kế hoạch quá nhiều dẫn đến chưa làm mà đã bị chính cái sự lo nghĩ của mình nhấn chìm.
• Cuối cùng là ba tôi: ông ấy là một người cầu tiến toàn diện, luôn luôn tiến bộ và học hỏi, luôn luôn nhắc nhở tôi phải hành động ngay trong bất kể việc gì dù là một ý tưởng hay một công việc được giao phó, bởi vì nếu để sang ngày hôm sau rồi ngày hôm sau nữa tôi sẽ phớt lờ và không muốn làm hoặc nếu có làm thì cũng đã muộn, có thể bị khiển trách.

Và dựa vào 4 bài học trên tôi đều rút ra được là: Chỉ có hành động mới dẫn đến kết quả tốt nhất. Giống như là:

• Nếu bạn có một ý tưởng dự án hay thì hãy bắt tay vào viết các ý tưởng và cùng AI phát triển nó lên từng ngày thay vì để mai làm và bớt than vãn lại.
• Nếu bạn là một người hướng nội nhưng muốn bắt chuyện hay giao lưu với những người ở một cộng đồng xa lạ mới thì đừng nói thôi đi về hoặc để tôi cải thiện đã rồi hôm khác bắt chuyện với họ sau hoặc có thể là để tôi giỏi hơn rồi mới làm.
• Nó cũng giống như việc tôi viết blog, hay làm video chia sẻ các công nghệ (đây là điều tôi chuẩn bị làm) dù chưa hoàn hảo. Tuy nhiên, nếu bắt tay làm từng cái khi nó chưa hoàn hảo và chia sẻ cho mọi người thì đó mới là cách hiệu quả nhất. Đúng vậy, chỉ có bắt tay vào Hành động thôi.

Cho nên là hãy Hành động ngay lúc này. Những thứ bạn muốn làm, bạn phải làm, bạn sẽ làm hay thực hiện ngay, vì ngày mai mà làm thì thật sự nó không đến đâu, vòng lặp luẩn quẩn và cơ chế tâm lý học tự làm hài lòng bản thân trước sự thật sẽ làm bạn sụp đổ trong tương lai gần.

Chính bản thân tôi hôm nay cũng lười lười, cảm xúc không muốn đi ra ngoài, tham gia gì cả nhưng chính sự kỷ luật và lý trí buộc tôi đi và kết quả thì nó không như những gì cảm xúc nó điều phối cả.

4. Bảng tóm tắt bài học chính